Pijnlijke gewrichten, stijf opstaan en merken dat bewegen niet meer zo vanzelfsprekend gaat. Als je reuma of artrose hebt, kan dat behoorlijk veel invloed hebben op je dagelijks leven. En dan kom je online al snel allerlei adviezen tegen. Stop met suiker. Eet ontstekingsremmend. Neem dit supplement. Vermijd juist beweging. Maar wat klopt daar nu van?
Het korte antwoord: leefstijl kan bij reuma en artrose zeker van betekenis zijn, maar het is geen wondermiddel. Je kunt een aandoening niet simpelweg ‘weg-eten’ of ‘weg-bewegen’.
Wel zijn er verschillende leefstijlfactoren waarmee je je gezondheid ondersteunt en die kunnen helpen om beter met chronische klachten om te gaan.
Bij Dokter Tamara kijken we daarbij breder dan alleen voeding en beweging. Ook ontspanning, slaap, verbinding en zingeving horen bij een gezonde leefstijl.
Wat zijn reuma en artrose precies?
Om te beginnen: reuma is geen enkele ziekte. Het is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen aan gewrichten, spieren en pezen. Artrose is één van de meest voorkomende reumatische aandoeningen. Reumatoïde artritis is een andere vorm, waarbij ontstekingen door een auto-immuunreactie een belangrijke rol spelen.
Bij artrose verandert het hele gewricht. Het kraakbeen wordt dunner en ook het bot, gewrichtskapsel en de spieren rondom het gewricht kunnen veranderen. Daardoor kun je last krijgen van pijn, stijfheid en moeite met bewegen.
Dat onderscheid is belangrijk. Want wat bij de ene aandoening zinvol is, hoeft bij de andere niet hetzelfde effect te hebben. Bespreek veranderingen in je behandeling daarom altijd met je huisarts, reumatoloog of andere behandelaar.
Wat kun je met leefstijl doen bij reuma en artrose?
Misschien herken je dit: je hebt pijn en daardoor ga je minder bewegen. Heel begrijpelijk. Alleen kan minder bewegen er op termijn ook voor zorgen dat je spieren minder sterk worden en bewegen juist lastiger wordt.
Daarom is blijven bewegen binnen jouw mogelijkheden belangrijk. Dat hoeft echt niet meteen een uur in de sportschool te zijn. Wandelen, fietsen, zwemmen of oefeningen voor kracht en mobiliteit kunnen allemaal passen.
Heb je veel klachten of twijfel je over wat je kunt doen? Dan kan een fysiotherapeut samen met je kijken welke vorm en hoeveelheid beweging bij jou past.
En denk vooral klein. Je hoeft echt niet aan een norm zoals 10.000 stappen te voldoen om goed bezig te zijn. Van een paar minuten bewegen naar iets langer bewegen kan al een mooie stap zijn.
Welke rol speelt voeding bij reuma en artrose?
Over voeding worden nogal wat beloftes gedaan. Misschien heb je weleens gelezen dat je bepaalde producten absoluut moet vermijden of juist veel moet eten.
Maar er bestaat geen dieet waarvan je kunt zeggen: als je dit volgt, verdwijnt je reuma of artrose.
Wel is gezonde voeding een belangrijk onderdeel van goed voor jezelf zorgen. Denk aan een voedingspatroon met veel groente, fruit, volkoren producten, peulvruchten en noten. Kies daarnaast zoveel mogelijk voor weinig of niet-bewerkte producten.
In het Online Leefstijlprogramma werken we daarom niet met een streng dieet. Je gaat juist aan de slag met gewoontes die je ook op de lange termijn kunt volhouden.
Bij overgewicht kan afvallen bij artrose bovendien relevant zijn, zeker wanneer je klachten hebt aan gewichtdragende gewrichten zoals je knieën of heupen. Ook daarbij geldt: geen crashdieet, maar kleine en duurzame veranderingen.
Wat kunnen slaap en ontspanning betekenen?
Chronische pijn en slecht slapen kunnen elkaar behoorlijk in de weg zitten. Je slaapt bijvoorbeeld minder goed door de pijn. En na een slechte nacht kun je pijn weer anders of heftiger ervaren.
Ook stress kan invloed hebben op hoe je pijn ervaart. Dat betekent nadrukkelijk niet dat de pijn ‘tussen je oren zit’. Pijn is echt. Bij chronische pijn kunnen alleen meerdere lichamelijke en psychologische processen een rol spelen.
Kijk daarom niet alleen naar de vraag: wat eet ik? Vraag jezelf ook eens af: hoe slaap ik, hoeveel beweeg ik en heb ik voldoende momenten waarop mijn lichaam en hoofd tot rust kunnen komen?
Wat kun je zelf doen? 4 praktische stappen
Je hoeft niet in één keer je hele leven om te gooien. Sterker nog: vaak werkt klein beginnen veel beter.
Beweeg binnen je mogelijkheden
Begin bijvoorbeeld met een korte wandeling en bouw rustig op als dat goed gaat
Kijk naar je dagelijkse voeding
Voeg bijvoorbeeld wat extra groente, peulvruchten of volkoren producten toe
Geef slaap aandacht
Probeer rond een vast tijdstip naar bed te gaan en creëer een rustige afsluiting van je dag
Plan herstelmomenten
Even naar buiten, rustig ademhalen, lezen of iets doen waar je plezier uit haalt telt ook
Kies vooral één verandering die bij jouw leven past. Je hoeft niet alles tegelijkertijd te doen.
Wat is feit en wat is een fabel over reuma, artrose en leefstijl?
Fabel: gezond leven betekent dat je kunt stoppen met medicijnen
Leefstijl kan je behandeling ondersteunen
Medicatie blijft soms nodig
Stop of verander medicatie nooit zelf
Bespreek veranderingen altijd met je arts
Fabel: met pijn kun je beter zo min mogelijk bewegen
Passende beweging blijft belangrijk
Helpt om spieren te blijven gebruiken
Beweeg binnen jouw mogelijkheden
Bouw rustig op
Vraag zo nodig hulp van een fysiotherapeut
Fabel: een speciaal dieet kan reuma of artrose genezen
Er bestaat geen bewezen wonderdieet
Gezonde voeding ondersteunt je gezondheid
Geen enkel voedingsmiddel geneest reuma of artrose
Wees kritisch op supplementen en strenge diëten
Zeker als er grote beloftes worden gedaan
Feit: leefstijl is meer dan voeding en beweging
Voeding
Beweging
Slaap
Ontspanning
Verbinding
Zingeving
Dit zijn de zes leefstijlpijlers waarmee we binnen Dokter Tamara werken.
Kan leefstijl medicatie bij reuma of artrose vervangen?
Dat is niet zo zwart-wit. Medicatie kan bij verschillende vormen van reuma een belangrijk onderdeel van de behandeling zijn. Leefstijl staat daar niet tegenover. Zie leefstijl daarom niet als óf medicijnen óf gezonder leven. Je kunt leefstijl juist gebruiken om breder voor je gezondheid te zorgen. Wat dit bij jouw klachten oplevert, verschilt per persoon en per aandoening. Gebruik je medicijnen en wil je iets veranderen? Bespreek dat dan altijd met je huisarts of behandelend specialist.
Wil je ontdekken wat leefstijl voor jouw klachten kan betekenen?
Als je dagelijks met pijn of stijfheid leeft, heb je waarschijnlijk weinig behoefte aan nóg een lange lijst met dingen die je allemaal ‘moet’. Begin daarom klein. Misschien start je met iedere dag tien minuten wandelen. Misschien ga je wat eerder naar bed. Of je voegt bij de lunch standaard extra groente toe.
Klein klinkt misschien weinig spectaculair. Maar juist kleine gewoontes zijn vaak makkelijker vol te houden. Een gezonde leefstijl draait niet om een perfecte week. Het gaat om wat je maanden en jaren kunt blijven doen.
Wil je leren wat leefstijl kan doen bij chronische klachten? In het Online Leefstijlprogramma ga je stap voor stap aan de slag met voeding, beweging, slaap, ontspanning, verbinding en zingeving. Geen wonderbeloftes, maar praktische handvatten waarmee je zelf aan de slag kunt.
