Alcohol en gezondheid: Hoe ongezond is een glas wijn?

Je kent het vast. Het is vrijdagavond. De week zit erop, je laptop is dichtgeklapt, de keuken is eindelijk opgeruimd. Je schenkt een glas wijn in. Niet omdat je per se alcohol nodig hebt. Gewoon, omdat je het verdiend hebt. Omdat het gezellig is of omdat het erbij hoort in het weekend.

En precies daar zit het ingewikkelde. Bijna niemand drinkt alcohol met het idee: “Laat ik mijn lever eens belasten.” We drinken omdat alcohol voelt als ontspanning, beloning, vakantie en gezelligheid. Maar je lichaam ziet dat glas wijn toch echt anders.

 

Alcohol is geen gezondheidsproduct

Laten we maar eerlijk zijn: alcohol is niet gezond. Ook rode wijn niet. Jarenlang hoorden we dat een glas rode wijn goed zou zijn voor je hart en bloedvaten. Dat is blijven hangen, maar daarom nog niet waar. Inmiddels weten we dat de nadelen van alcohol zwaarder wegen dan de mogelijke voordelen.

Alcohol en gezondheid, hoe zit het echt? Alcohol heeft invloed op je lever, je slaap, je hormonen, je gewicht en je risico op verschillende ziekten. Een gemiddeld glas alcohol bevat ongeveer 100 kilocalorieën. Dat lijkt misschien niet veel, maar drink je vijf avonden per week twee glazen, dan kom je al snel rond de 1.000 kilocalorieën per week uit. En dan hebben we het nog niet over de kaasjes, nootjes of toastjes die er vaak bij komen.

 

Wat doet één glas wijn met je lichaam?

Alcohol is voor je lichaam een stof die zo snel mogelijk moet worden afgebroken. Je lever gaat dus meteen aan het werk. Daardoor krijgt het afbreken van alcohol voorrang op andere processen, zoals vetverbranding. Dat betekent niet dat je van één glas wijn direct aankomt, maar het laat wel zien dat alcohol je lijf uit balans kan brengen.

Daarnaast verlaagt alcohol je remming. Je zegt makkelijker ja tegen chips, stokbrood, bitterballen of dat extra stukje kaas. Niet omdat je geen discipline hebt, maar omdat je brein onder invloed anders kiest. Het probleem is dus vaak niet alleen het glas wijn. Het is alles wat erbij komt kijken.

Ook je slaap krijgt een tik. Je valt misschien sneller in slaap na een glas wijn, maar de kwaliteit van je slaap wordt slechter. Vooral je REM-slaap, waarin je emoties en prikkels verwerkt, raakt verstoord. Daardoor kun je ’s nachts vaker wakker worden en de volgende ochtend minder uitgerust opstaan. En na een slechte nacht heb je vaak meer trek, minder zin om te bewegen en minder ruimte om gezonde keuzes te maken.

 

Cijfers die je wakker schudden

Alcohol vergroot het risico op verschillende soorten kanker. Zo wordt alcohol onder andere in verband gebracht met borstkanker, darmkanker, leverkanker en kanker in mond, keel en slokdarm. In leefstijlonderwijs wordt vaak benoemd dat dagelijks drinken, ook als het “maar” één glas is, al invloed kan hebben op je risico.

Dat klinkt confronterend. En dat is het ook. Maar het is geen oordeel. Het is informatie. Want als je weet wat alcohol doet, kun je bewuster kiezen.

 

Waarom “af en toe” alcohol vaker is dan je denkt?

Als ik mensen vraag hoeveel ze drinken, hoor ik vaak: “Niet zoveel hoor, gewoon af en toe.” Maar als we dan samen rekenen, ziet het er soms anders uit. Vrijdag twee glazen op kantoor. Zaterdag drie op een verjaardag of feestje. Zondag nog één bij het eten. En dan soms door de week ook nog een gezellige visite of “uitzondering”.

Dan is het eigenlijk geen uitzondering meer te noemen. Dit is niet als streng vingertje bedoeld, maar wel een bewustwording.

Gewoontes zijn namelijk erg interessant. Je hoeft er niet meer over na te denken. Dat is handig bij tandenpoetsen, maar minder handig als je automatisch wijn inschenkt zodra je gaat koken.

 

Rode wijn is niet de gezonde uitzondering

Rode wijn bevat polyfenolen, zoals resveratrol. Die stoffen kunnen op zichzelf interessant zijn, maar de hoeveelheid in een glas wijn is klein. Je hoeft dus geen wijn te drinken voor je gezondheid. Wil je polyfenolen? Neem dan liever blauwe bessen, druiven, cacao, groene thee, kruiden, groenten en fruit. Dan krijg je de voordelen zonder de alcohol(en dus nadelen) erbij.

Het idee dat rode wijn gezond is, is vooral een verhaal dat we graag willen blijven geloven. Logisch ook. Het geeft toestemming aan iets wat gezellig voelt. Maar eerlijk is eerlijk: je lichaam heeft geen alcohol nodig.

 

Het glas wijn gaat vaak niet over wijn

Alcohol gaat zelden alleen over smaak. Het gaat vaak over ontladen. Over de overgang van werk naar privé. Over gezelligheid. Over jezelf belonen. Over even niet voelen hoe moe je eigenlijk bent.

Daarom helpt het om jezelf eerlijk af te vragen: wat doet dat glas wijn voor mij?

1. Geeft het rust? Dan heb je misschien echte ontspanning nodig.

2. Geeft het gezelligheid? Dan verlang je misschien naar verbinding.

3. Geeft het beloning? Dan mis je misschien fijne momenten overdag.

4. Zet het je hoofd uit? Dan vraagt je brein waarschijnlijk om herstel.

Alcohol is dan niet het echte antwoord. Het is een snelle oplossing voor een onderliggende behoefte.

 

Hoe verander je dit zonder streng te worden?

Je hoeft niet meteen te roepen dat je nooit meer drinkt. Voor sommige mensen werkt dat goed, maar voor anderen voelt het zo groot dat ze bij voorbaat afhaken. Begin kleiner. Maar maak het wel concreet.

1. Zeg niet: “Ik ga minder drinken.” Zeg liever: “Ik drink niet meer doordeweeks.” Of: “Ik drink alleen op zaterdag.” Of: “Ik neem maximaal twee glazen per week.” Je brein houdt van duidelijkheid.

2. Maak alcoholvrij ook aantrekkelijk. Niet een laf glaasje water terwijl de rest iets feestelijks drinkt, maar bruiswater met limoen, munt en granaatappelpitjes in “een gezellig glas” – zoals onze diëtist Marieke het noemt. Of thee in je favoriete mok of glas. Je hoeft jezelf niet te straffen. Je mag een nieuw ritueel maken.

 

Een kleine opdracht voor vanavond

Kijk eens eerlijk naar je alcoholpatroon de komende twee weken. Echt opschrijven. Wanneer drink je? Hoeveel? Waarom? En wat gebeurt er daarna? Slaap je beter of slechter? Eet je meer? Heb je meer trek? Voel je je de volgende ochtend vermoeider of emotioneler?

Leefstijl veranderen begint zelden met een grote beslissing. Het begint meestal met één eerlijk besefmoment. En misschien is dat moment vanavond, nog voordat je dat glas wijn inschenkt.

Wil jij deze ene stap doorzetten naar de volgende? Daarmee kan mijn Online Leefstijlprogramma goed helpen. In kleine stapjes richting een gezondere en bewustere jij.